Zmiana stosunków polityczno-społecznych w Polsce po utracie niepodległości wpłynęła także na sztukę. W ciągu tego stulecia formował się nowoczesny naród polski na zrębach kapitalizmu. Jednakże pozostająca pod rozbiorami Polska nie miała takich możliwości rozwoju jak kraje zachodnioeuropejskie. Sztuka, odpowiadając na zapotrzebowania społeczne, rozszerzyła swoje oddziaływanie na szersze warstwy. Po rozbiorach skończył się mecenat królewski, co prawda trwał jeszcze magnacki (zwłaszcza w I połowie wieku), ale z czasem najważniejsza stanie się klientela mieszczańska, głównie inteligencja. Sztuka w pozbawionej wolności Polsce mimo bliskich związków z nurtami europejskimi będzie miała w XIX wieku swoiste zadania patriotyczne. Nie powodowało to jednak przeciwstawiania wartości narodowych wartościom ogólnoludzkim, a fascynacja polskością nie prowadziła do ksenofobii. Nie bez wpływu były wydarzenia historyczne, zwłaszcza liczne w tym stuleciu zrywy niepodległościowe: powstanie listopadowe (1830-31), Wiosna Ludów (1848), powstanie styczniowe (1863). Artyści brali w nich czynny udział bądź żywo na nie reagowali. Sytuacja polityczna sprawiła, że na nie spotykaną wcześniej skalę rozwinęła się emigracja artystów, a ośrodki emigracyjne stawały się często ważniejsze od krajowych. Od lat 70. XIX w. znaczną autonomią w granicach Austro-Węgier cieszyła się Galicja, a Kraków i Lwów dawały namiastkę niepodległego życia kulturalnego, związanego zarazem ściśle, poprzez Wiedeń, z życiem umysłowym Europy Zachodniej. Nastąpiło także przewartościowanie pozycji artysty, który pod wpływem romantycznych idei uzyskał nowe znaczenie w społeczeństwie. Idee żywe w tym wieku będą miały niewątpliwy wpływ na sztukę. Początkowo znaczenie zachowają wpływy oświeceniowe wraz z klasycznym widzeniem świata, które w drugiej połowie stulecia rozwinięte zostaną przez pozytywizm. Równocześnie dużą siłę oddziaływania będzie miała idealistyczno-romantyczna wizja świata. Obecna długi czas, odżyje jeszcze na przełomie XIX i XX wieku. Jak widać, nie będzie to już świat tak jednolity jak w przeszłości. Style i kierunki w sztukach plastycznych będą trwały coraz krócej, będą się na siebie nakładać, coraz częściej przeradzając się w mody